Bombardement van De Panne door het Duitse leger

Een Duitse bommenwerper stortte een paar dagen voor de inval in 1940 neer op een visserswoning, einde Brouwersstraat en daarbij vielen een 15tal slachtoffers, meestal vluchtelingen.
Na sporadische beschietingen en luchtaanvallen, in de loop van 31 mei 1940, barstte het zwaar bombardement los tegen de avond en duurde tot vroeg in de morgen van 1 juni, hoofdzakelijk met veldgeschut en dropping van bommen.  Tientallen doden onder de burgerbevolking (inwoners en vluchtelingen) vielen te betreuren.  Ze werden allen bijgezet in een massagraf op de begraafplaats te De Panne.  Het aantal slachtoffers onder de militairen is niet gekend, zo sneuvelden ontelbare Duitsers, die onmiddelijk werden afgevoerd.  Tientallen Engelsen hebben met ware doodsverachting de oprukkende Duitsers zolang mogelijk opgehouden om de inschepende lotgenoten een kans te bieden.

Dagen voordien, sinds de aanvang van de Operatie Dynamo op 24 mei, werd De Panne constant aangevallen door Duitse jachtvliegtuigen en stuka's.  Vele huizen werden in puin geschoten of in brand.  De chaos was algemeen.

In de kelder van het oud-gemeentehuis, 18, Zeelaan (ook hoofdkwartier van Lord Gort), werd adjunct-commissaris Masson door een exploderende obus zwaar gewond, een paar dagen later overleed hij aan zijn verwondingen.

Op het kruispunt Zeelaan - Veurnestraat, stond een mitrailleuse opgesteld.  Op 1 juni had de bemanning, de nacht door, dood en vernieling gezaaid onder de oprukkende Duitsers in de Veurnestraat.  Ook via de Nieuwpoortlaan zijn de Duitsers De Panne binnengedrongen.  Indrukwekkend was hoe de elitetroepen (mannen van minimum 1,80 m groot), in rijen gedisciplineerd door de straten marcheerden.

Een wonder gebeurde in de Nieuwpoortlaan (Hotel de Bruges).  Een aantal mensen zaten opgesloten in de kelder.  Een inslaande obus heeft de kelderval opengerukt, zodat ze uit de kelder konden ontsnappen.

Op dat ogenblik was Leon Demailly burgemeester van De Panne.  Dat is hij nog een hele tijd gebleven, tot hij door de bezetter vervangen werd door Dokter Charlet (officier van de Dietse Militie Zwarte Brigade) , die in de Doktersweg het huis van voormalig schepen J. Ver Eecke bewoonde (villa Gilberte).
Zie ook hoofdstuk "burgervaders" : Leon Demailly.

Operatie "Dynamo"

Vanaf 20 mei 1940, trekken de Duitse tanks, vanuit Abbeville, naar het Noorden op.  Op 28 mei capituleert Koning Leopold III.
Britten en Fransen werden samengeperst met de rug naar de zee.  In de lucht was de Luftwaffe vrijwel Heer en meester.  De R.A.F.
moet het vanuit Engeland zien te klaren.

In Dover had vice-admiraal Ramsey de ongelooflijk gecompliceerde taak het BEF op te halen.  Reeds op 14 mei , doet de admiraliteit, via de BBC, een oproep aan alle eigenaars van gemotoriseerde pleziervaartuigen, van 9 tot 30 m, zich aan te melden.
Ramsey voorziet een evacuatie in 3 fasen.  "Operatie Dynamo" kon beginnen.
Van de 45 passagiersschepen die Romsey ter beschikking krijgt, zonken er 8 en nog eens 8 werden door de bommen of botsingen buiten gebruik gesteld.
Op 28 mei komt Lord Gort, de opperbevelhebber van de Britse tropen aan in De Panne, hij vestigt zijn hoofdkwartier in het oud gemeentehuis, Zeelaan. De telefoonkabel naar Engeland laat toe dat de generale staf voortdurend in contact staat met het Ministerie van Oorlog in Engeland. (Zie ook Hoofdstuk "telegrafie en telefonie").

Er worden drie plaatsen voorzien voor de inscheping van de Britse legerkorpsen : De Panne, Bray-Dunes, Malo-les-Bains. In De Panne is het het Tweede Legerkorps, van generaal Allan Brooke die inscheept.

Stuka's kwamen over het strand, schoten, stegen en kwamen terug.
Het strand werd beschoten.  De toestand was chaotisch.
Toch werden er meer dan 330.000 man naar huis gebracht.
Op het strand van De Panne worden er 100.000 weggehaald.
Weken lang dreven lijken en wrakken heen en weer door het Nauw van Kales en de Noordzee!

Om deze grootscheepse operatie mogelijk te maken moet de 3de Divisie van het B.E.F. de sector Veurne-Koksijde-De Panne verdedigen, onder bevel van , toen nog generaal , Bernard Montgomery, dwz de Coldstream Guards, en de Grenadier Guards (hoofdkwartier in De Krone)
De Grenadier Guards zullen Veurne op 1 juni 's nachts verlaten voor de stranden van De Panne. .

Op de "Kleine Esplanade" staat een klein monument om deze feiten te herdenken.

Toen ook, speelde het Hotel de l'Ocean een rol : het aantal gekwetsten was zeer hoog in de Westhoek. De Britten hadden een groot hospitaal ingericht op de dijk, een Casualty Clearing Station. Britse dokters en verpleegsters hebben er honderden gekwetsten verzorgd, terwjl de Duitsers met 5,9 inch-kanonnen het strand beschoten.
Juist over de grens, ontving het Sanatorium Van Cauwenberghe meer dan 10.000 gekwetsten en 1.200 mensen zijn er overleden, ook uit Veurne-Ambacht.
De Duitsers brengen hun gekwetsten naar hun veldhospitalen aan de Presende en te Izenberge.

Meer in "Onder Vuur", Wilfried Pauwels, uitg. De Klaproos.

Interessante sites :
Nederlandse kustvaarders in Operatie dynamo te Duinkerke, van 27 mei t/m 4 juni 1940 -
http://www.wivonet.nl/opeatiedynamo.htm


Britse site :KL "history" en "Dunkirk memorial"
http://www.wargunner.co.uk/index.htm

EN HET BELGISCH LEGER ?
Reeds 10 mei hebben de Belgen te kampen met een absoluut overwicht van de vijand. Toch is hun weerstand merkwaardig.
Hun doel : de vooruitgang van de Duitsers vertragen.
Hun opdracht : het Belgisch grondgebied verdedigen.
Samen met de grote mogendheden en onder hun bevel, zullen ze op een lijn Leuven-Namen-Maas moedig weerstand bieden.

Vanaf 21 mei rukken de Duitsers ook vanuit de Somme op.

Op 22 mei verdedigen de Belgen een front van 90 km aan de Leie.

De Duitsers beginnen dan met een hevig luchtoffensief en vallen, zonder ophouden, onze lijnen aan. De geallieerde vliegtuigen blijven weg.

Van 24 tot 27 mei is de strijd vinnig.
De 27ste komt ons leger helaas op het uiterste van haar weerstand.
Om 17 u stuurt koning Leopold III een afgevaardigde naar het Duits opperbevel om de voorwaarden van een stakend vuren aan te vragen.

Op 28 mei kondigd de koning zijn leger de capitulatie aan.
Met dank aan Alain Fontaine voor de documentatie.

LINKS
http://www.bbm.org.uk/as-mungopark.htm

http://www.cyanopale.org/ch/index.htm

LEES OVER GESNEUVELDE PILOTEN

"Schein"

De Panne lag in het spergebied ( zie verder) ,  dat betekent dat iedereen die dat gebied wenste te verlaten over een "Schein" moest beschikken.
Dat spergebied strekte zich uit tot aan de IJzer.  De avondklok was ingevoerd tussen 10 uur 's avonds en 5 uur 's morgens.

Tijdens de oorlog waren weerstandgroeperingen actief, wel op bepaalde schaal.  Op 28 juni 1942 werden een tachtigtal inwoners opgepakt en samengedreven in het toenmalig Panne Instituut in de Verenigingstraat.  Een aantal kwamen in de gevangenis terecht of werden naar concentratiekampen gestuurt.  Een achttal kwam nooit terug (o.a. Albert Decoussemaeker). De massadeportatie wordt ieder jaar rond 28 juni herdacht.

In Augustus 1944 moest al wie meer dan 16 jaar oud was verplicht evacueren.

Tijdens de oorlogsjaren werd De Panne nooit zwaar gebombardeerd.  Het bleef meestal bij het droppen van bommen op de Duitse stellingen, o.m. op de luisterpost die opgesteld stond aan de d'Arripelaan op een duin, ter hoogte van Immaculata, wat telkens wel materiële schade opleverde.
Een drietal geallieerde vliegtuigen werden boven De Panne neergehaald, maar stortten gelukkig buiten de bewoonde kom neer.

Een  "Sperrgebiet" was een strengbewaakte zone, die de kustversterkingen in de rug beschermde tegen een mogelijke invasie.
Van het arrondissement Veurne vielen 28 gemeenten er volledig binnen.
Vanaf December 1940 werden de volgende beperkingsmaatregelen in het Sperrgebiet van kracht :
- iedere persoon moest in het bezit zijn van een identiteitskaart,
- zonder speciaal bewijs van de Kommandantur mag men de 5 km-grenzen omheen de woonplaats niet verlaten,
- het verlaten van de woning is na 20 uur verboden (later 22 uur),
- voor een voorbijgaande reis naar het kustgebied moest men een schriftelijke toelating hebben van de Feldkommandantur.
Wie zonder "Schein" gesnapt werd, riskeerde een verblijf van minstens 3 weken in de gevangenis van Brugge.

Naar het verhaal van Germain Dezeure en de thesis "Veurne een kleine provinciestad tijdens Wereldoorlog II", door Jan Laplasse, vriendelijk ter beschikking gesteld door Andre en Arlette Laplasse..  

Einde oorlog

De Panne werd door de Canadezen, begin September 1944, bevrijd.  Tsjechen, Polen, Britten werden later ingezet in de trijd tegen het bolwerk Duinkerke, waar nog een belangrijke Duitse troepenmacht was ingesloten.  Duitse patrouilles verschenen geregeld in de Pannese duinen.
De Tsjechische gesneuvelden liggen begraven op de militaire begraafplaats te Adinkerke, aan de Kromfortstraat, waar ieder jaar een herdenkingplechtigheid wordt gehouden.

De "koninklijke" villa's werden bij de aftocht van de Duitse troepen in brand gestoken en opgeblazen.
De bomen van het sparrenbos dat zich in de duinen op een boogschut van deze villa's bevond, werden gekapt en aangewend als "asperges" op het strand om een landing te beletten.

In de Westhoek hadden de Duitsers in het netwerk van verdedigingslijnen ook een ontpanningcentrum.  Het zogenaamde Duitse Theater, de "Victoriabunker" genoemd, werd na de oorlog nog een tijdlang uitgebaat als dansgelegenheid, maar werd dan uiteindelijk opgeruimd met de bunkers en verbindingswegen. Hij stond ten Westen van de huidige Consciencelaan.

Verhaal van Dhr Germain Dezeure, Oud-Schepen van De Panne.
Informatie Germain D'Haveloose.



De bevrijding van de Westkust

9 Septembr 1944
De Queen's Own Cameron Highlanders rukken op naar De Panne.
Er worden 88 kanonnen ingezet door majoor Dale Harris, want vanuit De Panne wordt er nog gevuurd door de vijand die terugtrekt richting Duinkerke.

Aan "Moeder Lambiek", tussen Adinkerke en De Panne,  wacht Mw Lavens, Germaine Bossier, de Manitoba Dragoons op.  Ze verbleef gedurende jaren in Canada.  Ze biedt hen bloemen aan en er wordt een foto gemaakt, maar een achtergebleven Duitse sluipschutter schiet de dame dood.  De verslagenheid is groot.

De Camerons in De Panne
De Duitse batterij, naast Kindervreugde, wordt buiten spel gezet, het regiment rukt op naar Duinkerke.  Overal dreigen mijnenvelden en ondermijnde wegen.  De Pannenaars zijn behulpzaam bij het lokaliseren ervan en helpen door de vijandelijke posities, de batterijen aan  te duiden.

Zware bombardementen met Typhoons halen niets uit.  De bunkers zijn onderling verbonden, ze hebben voorraad in overvloed, de Duitsers verkeren dus in de meest gunstige positie.
De gevechten zullen nog verscheidene dagen duren, met veel verliezen voor de Canadezen.  De Duitsers bijten zich stevig vast in Duinkerke, de watergordel wordt uitgebreid.
Honderden vluchtelingen uit Frans-Vlaanderen worden in De Panne op het stadhuis en het Rode Kruis ontvangen en daarna in hotels ondergebracht.

De watergordel rond Duinkerke
Op 25 September '44 openen de belegerde Duitsers in Duinkerke de zeesluizen.  De laagste gronden van de Moeren liggen 3 m onder water.
Het zal er tot 6 Januari 1946 blijven.
In Adinkerke staan 308 ha onder water.

Op 6 Oktober '44 neemt de Tsjechische Pantserbrigade de blokkade van Duinkerke over.  Ze vestigen hun hoofdkwartier in het kasteel van Wormhout.  In heel de Westhoek zijn er trouwens Tsjechen gelegerd  :  in het college van Veurne, in het kasteel van Wulveringhem, op het domein Cabour.

Op 7 Mei 1945 kapituleert Duitsland.  12.000 Duitse soldaten verlaten Duinkerke via Adinkerke en Veurne.

Naar "De Bevrijding in Beeld", Wilfried Pauwels en Carlos Van Louwe.

Wie geïnteresseerd is in oorlogsgebeurtenissen, foto's, documenten kan terecht bij Alain Fontaine, De Panne. far@skynet.be .

© JDC